در تفسیر آیه (الرجال قوامون علی النسا) و معنای قوام بودن مردان بین علمای شیعه و سنی اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد با بررسیهای خبرنگار ما به اختصار به معرفی برخی از آراء میپردازیم.
دسته اول معانی مختلفی را درباره نقش برتر مرد در خانواده بیان داشتهاند و قوام بودن مردان را به معنی داشتن حق تادیب زن تعبیر نمودهاند. مرحوم شیخ طوسی میفرمایند؛ قوام بودن به معنی داشتن «حق تدبیر» است، بدین معنا که مردان به امر به زنان در خصوص اطاعت از دستورات الهی و دستورات همسرانشان قیام میکنند…
صاحب تفسیر جامعالبیان نیز تفسیری قریب به این معنا ارائه داده است، بدین معنا که مردان موظف به قیام به امور زنان خود هستند.
بعضی دیگر از مفسران مانند قرطبی قوام بودن مردان را به معنای حمایت مردان از زنان و محافظت از ایشان تعبیر نمودهاند که مختصر اشاره گردید.ایشان در ادامه این تعبیر، عهدهدار بودن نفقه و تدبیر امور اقتصادی زن را به معنای قوام بودن مرد بر زن میداند؛ یعنی مردان علاوه بر دفاع و حفاظت از زنان، امر تدبیر، تحصیل و پرداخت نفقه زن را به عهده دارند.«ای یقومون بالنفقه علیهن والذب عنهن»
دسته دیگری از مفسران قوام بودن مرد را بر زن به سلطه مرد بر زن تعبیرکردهاند هر چند که غالب مواردی که به عنوان نمونههای برتری زنان بر مردان ذکر شده است، خدشهپذیر است و شامل مواردی است که بیانگر اوضاع و احوال اجتماعی حاکم بر زنان در جامعه و در زمان خاصی بوده که اکنون در بسیاری از جوامع مصداق ندارد. مانند غلبه سواد و دانش در مردان، خانهنشینی زنان که منجر به دوری ایشان از مسائل و فعالیتهای اجتماعی و مشارکت و اظهار نظر ایشان می شد.
حال سؤالی که اینجا مطرح است، این است که تفضیل و برتری در این آیه شریفه علت است یا حکمت؟
تفضیل، علت یا حکمت؟
اگر برتریهای مرد و نفقه دادنش به زن، به عنوان دو علت قوامیت او باشد، با عدم این دو علت مرد دیگر حق ادعای سرپرستی بر زن را ندارد؛ برای نمونه اگر از نظر تدبیر، برنامهریزی، قدرت و سایر اموری که معمولا در مردان یافت میشود مرد از زن خود ضعیفتر باشد یا در عمل زن مخارج زندگی خانواده را بر عهده داشته باشد، مرد حق ادعای سرپرستی و تصمیمگیری ندارد و سایر حقوق از عهده او برداشته میشود. اما اگر این دو عامل به عنوان حکمت قوامیت باشد، گرچه به طور استثنا زن برتری داشته باشد یا به طور کامل کارهای معیشتی را بر عهده گیرد، باز حق سرپرستی مرد محفوظ است.البته مرد به عنوان همسر با عهده دار بودن امور زنان و برتری امور اقتصادی در خانواده و در جامعه اسلامی معرفی می شود و زن در امور اقتصادی خانواده هیچ نقشی ندارد و مالک اموال و ارث خود می باشد. و آزادی زن تا زمانی که به زندگی خانوادگی آسیب نرساند از نظر اسلام ایرادی ندارد.
آیا جمله «الرجال قوامون علی النسأ» خبری را بیان می کند؟
جمله «الرجال قوامون علی النسأ» جمله خبری است نه انشایی و از سرپرستی متداول مردان در خانواده خبر میدهد، گرچه در آن زمان و زمانهای دیگر خانوادههایی بودند که در عمل سرپرستی زن را چه در برتریهای خردگرایانه، تدبیر، دوراندیشی، علم و فهم و چه در اداره اقتصادی خانواده به عهده داشتند.آیا ریاست مرد امری قانونی است یا تکوینی؟
روایت است که فردی از امام باقر(ع) سوال کرد که: « مردی به همسرش میگوید؛ اختیار کار تو با خودت است. امام(ع) فرمودند: چگونه این ممکن است، در حالی که خداوند میفرماید: الرجال قوامون علی النسأ این گفته مرد ارزشی ندارد.»در قانون نیز مسئولیت مدیریت و ریاست بر خانواده به جهت جنبه امری و تکلیفی قابل اسقاط یا واگذاری نیست؛ و زوجین نمیتوانند با انعقاد قرارداد خصوصی یا شرط ضمن عقد، این موقعیت را نادیده بگیرند یا از اقتدار قانونی آن بکاهند یا قلمرو آن را محدود کنند.
برتری مردان بر زنان یا برتری شوهران بر همسران؟
در مورد اینکه آیا این آیه درباره برتری مردان بر زنان یا برتری شوهران بر همسرانشان است؟ دو دیدگاه وجود دارد. بعضی معتقدند آیه به دلیل اولویت و سایر شواهد، عام است و مراد آیه برتری مردان بر زنان به طور کلی است، اما بعضی دیگر معتقدند گرچه در آیه از الفاظ عامی مثل «الرجال» و «النسإ» استفاده شده، اما به قرینه ذیل آیه مراد همسران است.گفتنی است که بسیاری از مفسران، آیه مذکور را با توجه به سیاق آیات قبل و بعد و حتی صدور آیه به روابط زن و مرد در خانواده مربوط دانستند و بیانگر حکم مسئولیت و سرپرستی مرد در خانواده، حمایت و حفاظت از آن، تامین معاش و تدبیر امور اقتصادی خانواده است و از این آیه شریفه مذکور حکم برتری مردان بر زنان را نمی توان استنباط کرد. زیرا چنین برداشتی با سایر آیات قرآن که در مقام ملاکهای برتری و فضیلت انسان است منافات دارد.جهان نیوز
دستهها: آنچه زنان باید بدانند
۳ نظر
نظر بنویسید
بله ممنون از نظرتون دوست دیگه ای هم این انتقاد رو کرده بود چشم فونت نوشته هارو تغییر میدم
سایت جالبی داربد فقط اینکه مطالبتون خیلی طولانی است و فاصله ی جملات خیلی کم هستش و خسته کننده جلوه می کند
خیلی سایتتون جالب بود
با تبادل لینک موافقین؟